Zu politologo zara ezta? Zergatik ikasi zenuen Zientzia politikoak?

Argentinan hasieran Gizarte langintza ikasten hasi nintzen, jendeari euren arazo sozialetan laguntzeko. Gero ordea, konturatu zela laguntzeaz gain, beharrezkoa da pobreziaren sustraian lan egitea. Eta hemen politika sartzen da jokoan. Horregatik nire ikasketak alde honetatik bideratu nituen eta Zientzia politikoak ikasi nuen Buenos Airesen.

Zuretzat, zer da politika? Txarra al da?

“Politika” hitzaren jatorria “polis” eta “politikos” da. Lehen, “Polis” Grezian, hirien izena zen, eta “politikos” hitzak hiritarrei egiten zien erreferentzia. Orduan, Hitzaren jatorriak harremana dauka kontzeptu batekin: “Herritarren parte-hartzea”

Lehen, Grezian (hirietan), zoritxarrez hiritarrek bakarrik zeuzkaten eskubideak hiriaren gauzak egin, erabaki eta antolantzeko. Adibidez kanpotarrek edo esklaboek ez zeuzkaten eskubideak hirian parte-hartzeko. Dena den, herritarren parte hartzearen kontzeptua hor zegoen.

Gaur egun, nire uztez “Politika” Hirian edo herrian herritarrek duten parte-hartzea da. Eta herritarrek gizartean guztien interes gaiak antolantzen dituztenean. Edo herritarrek bere gizartea eraikitzen dutenean.

Adibidez, gai hauek landu ditzakete: Nola antolatuko gara elkarrekin bizitzeko?, zein baliabide dauzkagu bizitzeko?, nola egingo dugu banaketa zuzena? eta abar. Orduan politikaren helburua: Interes orokorra, eta gizartearen ongizatea da.

Honetaz gain, historian zehar era desberdinak aurki ditzakegu politika egiteko.
Gaur egun, zoritxarrez interés pribatu handiek politika memperatzen dute gure gizartean. Baina Politikaren kontzeptu publikoa da, eta denontzat da. Horregatik uste dut politika ez dela gauza txarra, baina intereses pribatu handiek kalte handia egiten dute gure gizartean. Eta hori gauza oso txarra da politikan gertatzen denean.

Jesus lurrean egon zenean, nola aurre egin zion bidegabekeriari?

Alde batetik Jesus lurrean egon zenean aurre egin zion bidegabekeriari bere bizitza eta jarrerarekin. Eta beste aldetik bere irakaskuntzarekin.

Ebanjelioetan ikus dezakegu Jesus sistemaren aurka joan zela. Garai hartan zegoen sistema erlijioso eta politikoak jendea zapaltzen zuen. Eta tamalez, emakumeak, pobreak eta alargunak  biktimak izan ziren.

Adibidez, emakumearen egoera oso larria zen gizartean, emakumeek ez zituztelako eskubideak ezta partaidetza. Baina Jesusek emakumeari duintasun eta garrantzi handia eman zion.

Garai hartan irakasle errelijioso judutarrek beraien taldeetan ez zeuzkaten emakumeak ziren ikasleak, baina Jesusek bai. Jesusek emakumeak bere ikasleen artean integratu zituen eta emakumeek lana aparta egin zuten Jesusen ministerioan.   Orduan Jesus iraultzailea izan zen!. Berak emakumeak oso ondo tratatu zituelako.

Eta beste adibide bat kontatzearren da: Lehen Israelen debekatuta zegoen leprosoak ukitzea. Eta zer egin zuen Jesusek leproso batekin? Ukitu zuen eta duintasuna eta maitasuna eman zizkion. Hemen ikus dezakegu Jesusek ere desobeditu zuela bidegabeko lege bat. Eta normalean hori egiten zuen, Jesusentzat jendearen premiak lehentasuna zuelako.

Eta bere irakaskuntzari buruz beste adibide bat aipatu dezakegu: Jesusek jendeari erresistentzia baketsua irakasten zien. Eta adibide batzuk eman zizkien. Egun batean esan zien:

“Ez egin gogor, gaitz egiten dizunari. Baizik-eta norbaitek eskuineko masailean jotzen bazaitu, eskain iezaiozu bestea ere. Auzitara eraman eta jantzia kendu nahi dizunari, emaiozu soingainekoa ere. Norbaitek mila pauso ibilerazi nahi zaituela, zoaz bi mila berarekin” (Mateo 5: 39-41)

Zein esanahi dauka irakaskutza honek? Batzuetan irakaskuntza hau gaizki interpretatzen da gizartean edo elizan (pertsona edo gobernu batek zuri kalte egin badizu, ez duzu ezer egin behar. Hori pentzatzen dugu batzuetan).  Baina hemen Jesusek ez zuen esan nahi ezer egin behar ez genuela. Beraz, Jesusek ez zuen pasibitatea bultzatu.

Hemen Jesusek irakasten digu nola erantzun behar diogun bidegabekeriari edo zapalkuntzari, indarkeriarik erabili gabe. Baina duintasun eta ongiarekin.

Jesusek animatzen gaitu gure erantzunarekin egoera berriak sortzera bidegabekeria salatzeko eta zapalkuntza gelditzeko. Hau lortzeko, oso garrantsitzua izen zen  berak irakatsitako modua: Gaizkileari ez gaizki erantzun” esan zuen.

Lehen Israelen eskuineko masailan jotzea oso praktima normala zen nagusi eta esclavoren artean. Nagusiak bere esclaboak jotzen zituen, eta lurdunek edo “terratenientes” morroiak kaltetzen zituzten. Eta ohikoa zen hori. Orduan esclaboek edo morroiek ez zuten erantzuten, ez zuten protesta egiten, ez zuten salatzen.

Ordea, Jesusek jendeari beste gauza bat esan zien. Beharrezkoa da erantzutea. Eta erantzun hori pakitsua izateaz gain, salaketa zen. Zergatik? Erantzun horrekin nagusia lotsatsen zelako. Izan ere kulturan eta gizartean gaizki ikusita zegoen behin masaila batean jota, bigarren kolpe bat ematea beste masailean. Horregatik Jesusek esan zigun “bigarren masaila eskaintzeko”, nolabait ekintza baketsu baten nagusia lotsatu eta mugak jartzeko. Bestalde, soingainekoa kentzea ere oso gaizki ikusita zegoen, izan ere judutarrentza oso garrantzitsua eta pertsonala zen. Gainera, erromatar legean debekatuta zegoen  bi kilometro egitera behartzea beste persona bat.

Askenean erantzun horrek erakusten zien zure duintasuna eta zure desadostasuna.

Orduan hemen Jesusek irakasten digu oso garrantsitzua dela aurre egitea bidegabekeriari, erantzun bat ematea. Baina, oinarria bakea izanda. Ordea, zuk indarkeriarekin erantzuten baduzu, askenean ez duzu ongia egin eta bestearen maila berdinean jartzen zara. Eta guk badakigu indarkeria erabiltzen badugu, ondorioz indarkeri gehiago sortzen dela.

Jesusen logika korrontearen kontrakoa da eta berak nahi duena da jendea bihotzez berritzea, indarkeri  eta bortizkeriarik  ez duten bihotz berriak izatea.

Ba al zegoen historian Jesusen irakaskuntza jarraitzen zituztenak bidegabekeriari aurre egiteko? Eta Jesusek ze baloreak eman zizkigun gizartea antolatzeko? 

Bai. Zeuden. Martin Luther King eta Gandhik izan ziren adibede onak. Haiek “Indarkeri eza” erabilzen zuten bidegabekeriari aurre egiteko bere herrietan.

Martin Luther King AEBko airtzain kristau protestantea izan zen, beltzen ezkubideak babestu zituenak. Haren erantzuna oso ausarta izan zen, baita baketsua ere.

Martin Luther Kingeren hitzaldian hori ikuz dezakegu:

“Amets egiten dut egunen batean, Georgiako muino gorrietan garai bateko morroien seme-alabak eta garai bateko morroien nagusien seme-alabak elkarrekin eseriko direla anaitasunaren mahaian”

Eta bere ametsa egiazkoa bihurtzeko “Jesusen irakaskuntza” erabili zuen.

Gandik, Indarkeri eza erabili zuen beste persona bat izen zen, Indian imperialismoari aurre egiteko. Egun batean Gandhik hau esan zuen Jesusi buruz:

“Nazareteko Jesus inoiz izan diren irakasle handienetakotzat jotzen dut.
Hinduei esango diet bizitza ez dagoela osatua ez badute Jesusen irakaspenak begirunez ikasten.”

Honekin ikus dezakegu biek erabiltzen zutela Jesusen irakaskuntza zapalkuntzari aurre egiteko.

Eta bigarren galdera erantzuteko esango nuke: Haiek dira Gizartea antolatzeko Jesusek ematen dizkigun baloreak: Maitasuna, bakea, duintasuna, indarkeri eza, berdintasuna, elkartasuna, apaltasuna eta juztizia soziala.

Jesusen ze ezaugarriak guztatzen zaizkizu?

Ezaugarri asko gustatzen zaizkit. Azpirratu ditut bere nortasuna eta maitasuna jendearekin baita nirekin ere. Eta beste ezaugarri bat asko gustatzen zaidana sistemari eurre egiteko duen ausardia da.

Zure uztez, nortzuk egin ahal dute politika, eta gizarte batek zer behar du aldatzeko?

Nire uztez denok politika egin dezakegu, politika denontzat delako (ez da politikarientzat bakarrik). Politika Herritarren parte-hartzea da eta ondorioz beharrezkoa da herritar guztiek bere ekarpena egitea gizartea antolatzeko eta interés orokorra babesteko.

Gizarte batek aldatzeko zer behar duen erantzuteko zera esango nuke: Bihotzak aldatu behar dira! Gizarte batek eta jendeak aldaketa sakona behar dute. Aldaketa hau barrukaldean eman behar da, biotzetan.

Idiologia askok pensatzen dute posible dela aldatzea kampotik barrura. Baina nik pensatzen dut posible dela aldaketa barrutik kampora ematea. Izan ere, Jesusek lurrean hori egiten zuen jendearekin eta herrian. Bihotzak aldatu zituen! Eta gaur egun ere hori egiten jarraitzen du.